پژوهشكده تحقيقات اسلامى

33

مرورى بر زندگانى فرماندهان اسلام ( فارسى )

شركت در احُد يكى از پيامدهاى جنگ بدر ، جنگ احد بود كه يك سال بعد با هدف انتقام‌گيرى قريش از مسلمانان و جبران شكست جنگ بدر آغاز شد . در حالى كه عده‌اى معتقد به جنگ دفاعى در داخل شهر بودند ، گروهى ديگر نظير حمزه ، سعد بن عباده و نعمان بن مالك اظهار داشتند : اى رسول خدا ( ص ) ، از آن ترس داريم كه دشمن تصور كند ما از ترس روبه‌رو شدن با آنها بيرون نرفته‌ايم . « 1 » در اين ميان حمزه گفت : سوگند به آنكه قرآن را بر تو فرو فرستاد ، امروز به غذا دست نخواهم برد ، مگر آنكه بيرون مدينه با شمشير خود بر دشمن بتازم . « 2 » صفوان بن اميه از سپاه دشمن وقتى ديد حمزه چون شير ژيان مىجنگد ، گفت : تا به امروز نديده بودم كه مردى چنين بر خويشان خود بتازد . « 3 » استوارى عقيده و قوت ايمان حمزه در رويارويى با دشمنان خدا و اسلام بگونه‌اى بود كه در ميدان رزم دشمنان را هر چند از نزديكان و بستگان او بودند ، از دم تيغ مىگذراند . يكى از كسانى كه حمزه او را در احد به قتل رساند ، « ارطاة بن شرحبيل بن هاشم » يكى از پرچمداران سپاه قريش بود . « 4 » خصايص نظامى حمزه مورّخان اسلامى با توجه به سابقه و حضور فعّال حضرت حمزه ، خصوصيتهاى ويژه‌اى در امور نظامى از وى بيان كرده‌اند : چهار تن از ياران رزمندهء پيامبر ( ص ) ( على ( ع ) ، حمزه ، ابودجانه و زبير ) در ميان سپاه نشانه‌هاى ويژه داشتند . حمزه با پر شتر مرغى نمايان مىگشت . بنابراين ، حمزه از معدود كسانى بود كه در نبردها بر خود نشان مىنهادند . « 5 » از صفاتى كه عرب زبانان دربارهء دلير مردان به كار مىبرند ، « مغاير » و « غشمشم » است . به

--> ( 1 ) . مغازى ، ج 1 ، ص 210 . ( 2 ) . همان مدرك ، ص 211 . ( 3 ) . همان مدرك ، ص 290 . ( 4 ) . سيره ابن اسحاق ، ص 308 . ( 5 ) . مغازى ، ج 1 ، ص 259 .